Colofn Fiona Gannon

Go brin bod unrhyw fisoedd yn well nag Ebrill a Mai o safbwynt gweld y cread yn ei holl ogoniant,
ac mae diwrnod y ddaear, sydd newydd fynd heibio ar Ebrill 22ain, yn gyfle gwych bob blwyddyn i dynnu sylw at bethau y gall pawb ohonon ni eu gwneud er lles yr amgylchedd. Fel mae Salm 24 yn datgan:            

 Yr ARGLWYDD piau'r ddaear a phopeth sydd ynddi;
y byd, a phawb sy'n byw ynddo.

ac rydyn ni’n stiwardiaid ar y greadigaeth, gyda chyfrifoldeb i ofalu amdani a’i throsglwyddo’n ddiogel i ddwylo cenedlaethau’r dyfodol.

Ond fel rydyn ni’n boenus o ymwybodol, dyw’r ddynoliaeth ddim wedi bod yn stiwardiaid
da, ac mae’r amgylchedd bellach mewn cyflwr argyfyngus.  Mae’r newid yn yr hinsawdd yn
achosi tywydd eithafol sy’n peryglu bywyd mewn gwahanol rannau o’r byd, o’r llifogydd
sy’n lladd cynifer mewn gwledydd fel Bangladesh i’r cyfnodau hir o sychder a’r tanau gwyllt
sy’n dinistrio cynefin miliynau o bobl ac anifeiliaid mewn mannau fel Awstralia.

Os na lwyddwn ni i haneru ein hallyriadau carbon erbyn diwedd y degawd nesaf, bydd y sefyllfa’n gwaethygu’n enbyd eto; yn wir, mae’r sefyllfa mor wael nes bod perygl i ni gael ein llethu gan euogrwydd a’n parlysu gan anobaith, fel ein bod yn methu â chyflawni’r pethau sydd o fewn ein cyrraedd, hyd yn oed.  

Hanfod neges diwrnod y ddaear, felly, yw gweithredu lle gallwn ni, ac un cam pwysig i bawb ohonom yw ceisio arbed ynni lle bynnag y bo modd yn ein cartrefi. Os ydyn ni’n onest, falle byddwn ni ychydig yn fwy brwd dros wneud hynny nawr bod costau byw yn codi gymaint ... 

Os nad ydych chi eisoes wedi rhoi cynnig ar hynny, beth am neilltuo awr i’r ddaear bob wythnos? Awr i’r ddaear, yn syml iawn, yw awr pan fyddwch chi’n diffodd popeth trydanol (heblaw hanfodion fel y rhewgell) ac yn difyrru eich hun heb ddefnyddio ynni. Buon ni’n gwneud hynny fel teulu ambell waith nôl yn yr hydref, a chael awr fach ddymunol dros ben yn chwarae gêmau bwrdd yng ngolau cannwyll. Mae neilltuo awr rywfaint yn haws yr adeg hon o’r flwyddyn, wrth gwrs, gan fod digon o olau naturiol. Felly beth amdani? Byddai’n braf gallu dweud ein bod ni yng Nghapel y Nant yn arloesi gyda’n gilydd yn y maes hwn, ac yn neilltuo awr yr wythnos i ofalu am y ddaear – os ewch ati, byddwn i wrth fy modd yn clywed beth rydych chi’n ei wneud, ac fe wna i rannu’r syniadau gorau yn rhifynnau nesaf Bwrlwm

                                                                                    

Mae’r gwanwyn yn y tir, ac mae’n hyfryd gweld y diwrnodau’n estyn a’r blodau’n dod i’r golwg trwy’r pridd. Mae dyfodiad y gwanwyn yn siŵr o godi calon ar ôl hirlwm y gaeaf, ac mae fel petaen ni’n byw mewn byd o ryfeddodau, gyda gwyrth bywyd newydd i’w weld ym mhob man o’n cwmpas.

On’d yw hi’n boenus o eironig, felly, ein bod ni’n dathlu gwyrth bywyd ar yr un pryd â gweld Vladimir Putin yn diystyru gwerth bywyd yn llwyr, ac yn sathru ar bawb a phopeth sydd yn ffordd ei ymgais orffwyll i gipio mwy o bŵer?

Mae pobl Wcráin yn ein calonnau a’n gweddïau y Pasg hwn, fel y mae’r rhai sy’n dioddef mewn rhyfeloedd eraill ar draws y byd, yn Syria, Yemen, a mannau eraill. Diolchwn fod y Beibl yn dangos i ni nad trefn ryfelgar ein daear ni sydd wrth fodd Duw, a gadewch i ni weddïo o’r newydd am wireddu’r weledigaeth a geir yn llyfr y proffwyd Eseia:

Byddan nhw’n curo’u cleddyfau yn sychau aradr a’u gwaywffyn yn grymanau tocio.
Fydd gwledydd ddim yn ymladd ei gilydd, nac yn hyfforddi milwyr i fynd i ryfel.

Diolchwn fod Iesu wedi dod i’n daear yn Dywysog Tangnefedd, gan drechu drygioni â daioni, a chasineb â chariad, a gweddïwn ar i Dduw gryfhau ein cariad ninnau y Pasg hwn, fel y gallwn ni hyrwyddo gwerthoedd ei deyrnas ar y ddaear.

Oedfa Bum-munud Awst 30, 2020, gan Robat Powell

‘Ydi Duw yn y Da a’r Drwg?’

Clywais gwestiwn digon bachog yn ddiweddar: Os yw Duw wedi creu pob peth, os yw Duw i’w gael ymhob peth, ai Duw greodd y coronafirws?!

Sut mae Duw, sydd yn berffaith, sydd yn cynnwys cariad a phob peth da yn y bydysawd, yn gallu creu rhywbeth ofnadwy sy’n lladd cannoedd o filoedd o bobl?

Waw! Dyna gwestiwn i’r ysgolheigion a’r diwinyddion mawr. Tybed allwn ni gael ateb o fewn pum munud ein hoedfa fach ni? Gobeithio bydd ein darlleniad heddiw yn gallu cynnig help. Rhannau o emyn hyfryd W J Gruffudd ydyn nhw:


Y mae Duw yn neffro’r gwanwyn,
Ef yw awdur popeth byw,
A chyhoedda miwsig adar
Yn y coed mai da yw Duw.


Mae ei Ysbryd yn ymsymud

eto dros y cread mawr

Bendigedig fyddo'r Arglwydd,

Haleliwia nef a llawr.


Y mae Duw yng ngrym y gaeaf
Pan fo’r storm dros bant a bryn,
Ac fe welir ei ryfeddod
Pan fo’r llawr dan eira gwyn.


Mae pob un o bedwar pennill yr emyn hwn yn disgrifio un o dymhorau’r flwyddyn. Gwelwn Dduw ym mhob tymor, medd yr emynydd: ‘Y mae Duw yn neffro’r gwanwyn ..’, ‘Gwelir Duw yn lliwiau’r hydref ..’, ac yn y blaen. Mae’r ail linell yn crynhoi neges yr emyn – ‘Ef yw awdur
popeth byw.’

Felly – ef yw awdur y coronafirws hefyd. Sut mae cysoni hyn â geiriau’r bardd ‘.. mai da yw Duw ..’ ?


Mae awgrym o’r ateb yn y pennill olaf: ‘Y mae Duw yng ngrym y gaeaf ..’ pan fo’r storm yn rhuo. Storm fel ‘Francis’ sy newydd beri difrod mawr ym Methesda a Beddgelert. Nid dim ond Duw’r pethau pert yw e. Mae ynni aruthrol yn y cread a’r bydysawd. Mae llosgfynydd
fel Vesuvius yn gallu claddu pentrefi. Mae daeargryn yn gallu dinistrio dinas fawr. Pŵer nerthol sy yn y cread, a’r pŵer hwn yn gallu hybu bywyd a’i ddifa hefyd.
Gallwch chi feddwl am Dduw mewn gwahanol ffyrdd. Gallwch chi ei weld fel barnwr yn eistedd yn y llys ac yn dweud, ‘Dw i’n mynd i roi help llaw i’r bobl fan hyn, ond bydda i’n chwalu bywyd y wlad arall draw acw.’ Does dim llawer o bobl yn gweld Duw fel yna erbyn
hyn.
Neu gallwch ddychmygu Duw fel ysbryd, ysbryd cariad a daioni. Ysbryd sy’n cynnwys yr egni pwerus sydd yn y bydysawd. Ein tasg ni fel pobl yw cyd-fyw gyda’r egni hwnnw. Cawson ni ein creu’n greaduriaid deallus, a rhaid i ni ddefnyddio ein deall a’n gwybodaeth i osgoi
effeithiau negyddol yr ynni grymus hwn.

A beth am y coronafirws? Mae’r gwyddonwyr yn meddwl taw firws yn byw tu mewn i anifeiliaid gwyllt oedd e, efalle mewn ystlumod, nadredd neu’r pandolin, math o anteater.
Roedd pobl yn dal yr anifeiliaid ac yn dod â nhw i’w gwerthu a’u prynu mewn llefydd fel y farchnad yn Wuhan, Tseina. Ond neidiodd y firws o anifail i ddyn neu fenyw.
Pan oedden ni’n cadw pellter rhyngon ni ac anifeiliaid gwyllt doedd firysiaid fel hwn, SARS ac ebola ddim yn effeithio ar bobl. Ond mae dynion bellach yn treiddio i mewn i gynefin y creaduriaid, yn dwyn anifeiliaid oddi yno i’w masnachu. Ac wedyn mae’n llawer haws i firws
symud i gyrff pobl.
Ydi, mae firws Covid-19 yn rhan o lif bywyd ar y ddaear. Ond rydyn ni, bobl, wedi helpu ei greu.
Mae’n rhaid dangos parch i fywyd naturiol. Rhaid gadael anifeiliaid yn eu cynefin. Rhaid cyd-fyw gyda grym a rhyfeddod y cread, nid trio ymyrryd ag e er mwyn ein chwant a’n helw ein hunain.
Da yw Duw, a grymus hefyd, ond drwg ac esgeulus yw dyn yn llawer rhy aml.Amen.


Gweddïwn.

Arglwydd ein Duw, gwna ni’n ddiolchgar am bob peth daionus yn y byd o’n cwmpas. Helpa ni i barchu ein hamgylchedd a’r bywyd sydd ynddo. Helpa ni i weld a gwerthfawrogi ‘ yr hyfrydwch yn y mynydd ..’ a dy roddion di yn y berllan a’r sgubor.
Ond dysga ni hefyd i adnabod ochr derfysglyd y cread a’r peryglon cudd o’n hamgylch.
Arwain ni i ddilyn llwybr diogel mewn cytgord â thi. Ac arwain ni i fyw mewn cariad â’n gilydd. Er mwyn Iesu, Amen.

Colofn 'Y Gair Ola ...' gan Robat Powell yn Bwrlwm, cylchgrawn Capel y Nant, rhifyn Mehefin 2020.

 

Erbyn diwedd Mai bydd Capel y Nant heb gyfarfod yn yr adeilad ers 12 Sul. Ond rydyn ni’n cadw mewn cysylltiad â’n gilydd trwy sawl dull. Ffonio, ebostio, mynd â’r ‘Tyst’ a’r ‘Oedfa Bum-munud’ i ddrws pobol - a defnyddio Zoom!

  Trwy gael Zoom ar y cyfrifiadur neu’r i-pad gall nifer fawr o bobol weld a chlywed ei gilydd.

Ar Zoom ry’n ni wedi cynnal Cymundeb a’r Pwyllgor Gwaith. Wedi cynnal dau gwis. Ac wrth baratoi un cwis cofiais am stori sy’n berthnasol i argyfwng Covid-19.

  Ry’n ni’n mwynhau pob math o gwis ar y teledu. Ar y radio roedd yr hen ‘Brain of Britain’ yn ffefryn yn tŷ ni’, a ‘Top of the Form’ flynyddoedd yn ôl. Roedd Ysgol Ramadeg Ystalyfera’n arfer cystadlu ar hwnnw. Tybed pam mae cyn lleied o gwisiau wedi bod yn Gymraeg ar S4C?

  Ond dyma ddod at y pwynt. Pan gawson ni set deledu yn y pum degau, hoff raglen Prydain oedd ‘What’s my line?’ Cofio hwnna? Pedwar ar y panel yn ceisio dyfalu beth oedd gwaith aelod o’r cyhoedd. Anodd deall heddiw beth oedd apêl fawr gwybod bod rhywun yn ‘underwater grummit greaser’ neu rywbeth tebyg, ond dyna ni.     

  Rhan bwysig o’r rhaglen oedd personoliaeth y pedwar panelwr. A’r seren fwyaf o’r pedwar oedd Lady Isobel Barnett. Roedd hon yn ddeallus, yn ddeniadol, ac yn gyfoethog. Albanes o Aberdeen oedd hi, wedi priodi rhyw ‘Syr’ cefnog o Sais. Roedd ganddi bopeth. Ac eto ..

  Yn 1980 cafwyd hi’n euog o ddwyn o siop. Lladrata tun o diwna a charton o hufen. Bedwar diwrnod wedyn fe’i lladdodd ei hun.

  Sut mae esbonio’r drasiedi honno? Beth ddaeth dros ei phen? Roedd arian gan y Fonesig Barnett i fforddio unrhyw beth.

  Ond mae ei hachos hi’n dangos peth tra phwysig. Gall fod gyda chi bob dim materol, swydd, cyfoeth, harddwch pryd a gwedd, ond os nad yw eich meddwl yn gytbwys a phwyllog, dyw’r manteision mawr yn werth dim.

  Yn yr argyfwng presennol mae lle i bryderu am gyflwr corfforol pobol. Ond mae ein hiechyd

meddwl yr un mor bwysig.

  Drwy’r cyfnod anodd hwn rhaid aros yn amyneddgar ac yn gall. Anghofiwch y pethau ry’ch chi’n methu’u gwneud. Cofiwch am y pethau ry’ch chi’n gallu’u gwneud! A chwiliwch am rywbeth newydd i’w drio. Gall fod yn her, ond yn hwyl hefyd!

  A sôn am aros yn gall, mae cael hwyl mewn cwis diniwed yn gwneud lles mawr i bawb.

Ymunwch â’r cwis nesa gyda Chapel y Nant – ar Zoom!

OEDFA BUM-MUNUD, SUL, MAI 24, 2020

Amrywiol iawn yw gwaith yr Eglwys. Addoli a moli Duw, wrth gwrs. Magu cymdeithas glòs o gredinwyr. Ceisio troi cariad a chyfiawnder Duw yn realiti yn y byd sy o’n cwmpas.

Rhan bwysig arall o dasg yr Eglwys yw addysgu pobl. Dysgu ein haelodau amgynnwys ac ystyr y Beibl. Ond hefyd dysgu ein pobl a’n plant am y byd, y ffordd iawn i fyw, a sut dylai Cristnogion ymddwyn yn eu perthynas â phobl eraill.

Addysgwr rhagorol oedd Iesu. Dyma ddarn o Efengyl Mathew lle mae e’n sôn am werth Teyrnas Duw.

Mathew 13:44-48

44  “Mae teyrnasiad yr Un nefol fel trysor wedi’i guddio mewn cae. Dyma rywun yn ei ffeindio ac yna’n ei guddio eto, wedyn mynd yn llawen a gwerthu popeth oedd ganddo er mwyn gallu prynu’r cae hwnnw.

45  “Mae teyrnasiad yr Un nefol hefyd yn debyg i fasnachwr yn casglu perlau gwerthfawr.  46  Ar ôl dod o hyd i un perl arbennig o werthfawr, mae’n mynd i ffwrdd ac yn gwerthu’r cwbl sydd ganddo er mwyn gallu prynu’r un perl hwnnw.

47  “Unwaith eto, mae teyrnasiad yr Un nefol yn debyg i rwyd sy’n cael ei gollwng i’r llyn a phob math o bysgod yn cael eu dal ynddi.  48  Mae’r pysgotwyr yn llusgo’r rhwyd lawn i’r lan. Wedyn mae’r pysgod da yn cael eu cadw a’u storio, ond y pysgod diwerth yn cael eu taflu i ffwrdd.

Yma mae Iesu’n esbonio ar ffurf damhegion pa mor werthfawr yw Teyrnas Duw.

Bydd y byd a bywyd dan reolaeth Duw mor wych fel byddwn yn rhoi’r cwbl er mwyn cael rhan ynddo. Ond yn y drydedd ddameg mae’n egluro taw dim ond y ‘pysgod da’ gaiff le yn y Deyrnas. Hynny yw, y bobl fydd yn byw yn ôl gwersi a gorchmynion Duw. Y sawl fydd yn ‘caru ei gymydog fel ef ei hun.’

Mae dysgu ac esbonio fel hyn ar ffurf dameg neu stori yn effeithiol. Ydyn ni yn yr Eglwys yn addysgu pobl yr un mor effeithiol?

Wrth gwrs, mae addysgu’n anodd dan yr amgylchiadau presennol pryd ry’n ni’n methu cyfarfod ein gilydd. Addysgu trwy’r eglwys, ond hefyd addysgu trwy’r ysgol a’r brifysgol. Mae pob rhan o’n cymdeithas yn dioddef mewn rhyw ffordd y dyddiau hyn, ond mae ein pobol ifainc yn dioddef mewn ffordd arbennig, ac mae gofyn cofio amdanyn nhw.

Mae’r ysgolion ar gau, efalle tan fis Medi. A’r prifysgolion o bosib am flwyddyn arall! Y disgyblion a’r myfyrwyr yn mynd trwy bob math o brofiadau. Mae rhai, o bosib, wrth eu bodd gyda’r ‘gwyliau’ hir! Ond bydd llawer yn rhwystredig iawn yn gaeth yn eu tai neu’u fflatiau, yn methu gweld ffrindiau, yn methu chwarae gemau, eu rhieni efalle’n ffraeo â’i gilydd. Llawer yn methu sefyll arholiadau i ddangos mor dda maen nhw wedi gweithio a chael y cymwysterau maen nhw’n haeddu.

 

A byddan nhw i gyd yn colli talp mawr o addysg wyneb-yn-wyneb gyda’u athrawon neu’u darlithwyr, a’r profiad o ddysgu gyda’u cyd-fyfyrwyr. Mae’r ffactorau hyn i gyd yn siŵr o achosi problemau a gofid meddwl i’r ifanc.

Wrth i ni feddwl am arfer cariad Iesu, tueddwn i feddwl am leddfu anghenion y rhai difreintiedig, y methedig neu’r ffoadur. Mae’n hawdd anghofio anghenion y rhai ifainc.

Dysgodd Iesu mor arbennig fydd y byd lle mae Duw’n teyrnasu. Rhan o’r arbenigrwydd hwnnw yw’r ffordd ry’n ni’n gofalu’n gariadus am ein gilydd. Yn ystod yr argyfwng, dyna sydd ei angen ar ein pobl ifainc. Mae gyda ni i gyd ein plant a’n hwyrion, neu ry’n ni’n nabod ac yn gweld plant cymdogion a chyfeilion.

Mae gofyn gwneud ein gorau glas i roi hwb iddyn nhw sut bynnag y gallwn. Mae eu haddysg yn rhy werthfawr i’w cholli.

Gweddïwn. Rhown ddiolch, O Dduw, am ein plant a’n pobl ifainc, am y llawenydd a’r pleser maen nhw’n rhoi i ni. O’u gweld nhw nawr yn eu hangen, O Dduw, boed i ni gynnig yr hyn allwn i liniaru eu gofid meddwl a dangos ein cariad tuag atyn nhw. Amen.

Latest comments

28.09 | 12:17

Hoffem llongyfarch Dr Fiona Gammon ar ei swydd newydd . Pob dyminiadau gorau oddiwrth aelodi Elim CraigCefn Parc.

...
19.09 | 10:07

Methu ymuno borema, 19 Medi am 10am. Ydi'r amser neu'r ddolen gyswllt Zoom wedi newid? Gobeithio yr aeth y gwasanaeth yn iawn.

...
13.01 | 16:51

Diolch yn fawr, Melda. Roedd criw Capel y Nant wedi gwerthfawrogi'n fawr eich sgwrs ar hanes Undodwyr yr ardal, gyda'u cyfraniad i ennill hawliau pleidleisio.

...
08.01 | 15:43

Braf oedd cael eich cwmni yn Llwynrhydowen. Galwch eto!

...